flowering plants

วิถีการกำเนิดของพืชมีดอก

วิถีการกำเนิดของพืชมีดอก The birth of flowering plants

สำหรับในบรรดาสิ่งมีชีวิตในอาณาจักรพืช นั้นนับว่ากลุ่มพืชมีดอก flowering plants หรือแองจิโอสเปริม์ มีจำนวนชนิดมากที่สุดและมีความหลากหลายของถิ่นที่อาศัยมากกว่าพืชกลุ่มอื่นๆ พืชมีดอกมีทั้งที่เป็นไม้ยืนต้น  ไม้พุ่ม ไม้ล้มลุกหลายฤดู ไม้ลัมลุกฤดูเดียว และไม้เลื้อยที่มีเนื้อไม้ มีทั้งขนาดเล็กเพียง 1 มิลลิเมตร เช่น สกุลไข่น้ำ ไปจนถึงไม้ยื่นต้นขนาดมหึมา

ทำความรู้จักกับลักษณะของพืชมีดอก flowering plants เป็นอย่างไร

โดยแองจิโอสเปิร์มและจิมโนสเปิร์ม เป็นพืชที่สร้างเม็ด พืชสร้างเมล็ดสองกลุ่มนี้แตกต่างกันหลายประการที่สำคัญประการหนึ่งคือลักษณะของออวุล ในขณะที่เกิดการถ่ายละอองเกสร กล่าวคือ ออวุลของจิมโสนสเปิร์มในขณะที่มีการถ่ายละอองเกสรไม่มีโครงสร้างใดมาห่อหุ้มซึ่งตรงข้ามกับออวุลของพืชมีดอกที่มีรังไข่ห่อหุ้มไว้ นอกจากลักษณะของออวุลพืชมีดอกยังมีลักษณะเฉพาะตัวอย่างอื่นอีก ได้แก่

  1. เนื้อเยื่อลำเลียงน้ำหรือไซเลม มีเซลล์เวสเซล
  2. เนื้อเยื่อลำเลียงอาหารหรือโฟลเอ็ม มีเซลล์หลอดตะแกรง และเซลล์ประกอบ
  3. ถุงเอ็มบริโอ มี 8 นิวเคลียส ได้แก่ ไข่ 1นิวเคลียส ซีเนอร์จิล 2 นิวเคลียส แอนไทพอดัล 3 นิวเคลียสและนิวเคลียสโพลาร์ อีก 2 นิวเคลียส
  4. ในการปฏิสนธิครั้งหนึ่งมีการรวมตัวของนิวเคลียส 2 แห่ง คือไข่รวมกันสเปิร์มที่หนึ่ง และนิวเคลียสโพลาร์ทั้งสองรวมกับสเปิร์มที่สอง
  5. มีเกสรเพศเมียปิดหุ้มออวุลไว้ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า แองจิโอสเปิร์ม ซึ่งหมายถึง เมล็ดที่ถูกหุ้ม (covered seed) ส่วนเกสรเพศผู้มีอับเรณูที่มี 4 ไมโครสปอแรนเจียมอยู่ติดกันเป็นคู่ 2 ฉู่

อย่างไรก็ตามลักษณะทั้ง 5 ประการที่กล่าวมานี้ก็มีข้อยกเว้นมากมายในพืชมีดอกแต่ละกลุ่มย่อย เช่น ไซเลมของจิมโนสเปิร์มบางพวกมีเซลล์เวสเซลและแองจิโอสเปิร์มบางพวกก็ไม่มีเซลล์ชนิดนี้

ข้อมูลเกี่ยวกับซากดึกดำบรรพ์ของพืช

ในอดีตนักพฤกษศาสตร์ที่ศึกษาซากตึกดำบรรพ์ของพืชไม่ประสบความสำเร็จในการค้นหาตันกำเนิดของแองจิโอสเปิร์มเนื่องจากสาเหตุหลัก 3 ประการ ได้แก่

  • ได้ข้อมูลจากซากพืชดึกดำบรรพ์ไม่สมบูรณ์และซากที่พบไม่มีซากของดอก
  • แองจิโอสเปิร์มมีวิวัฒนาการที่ยาวไกลและเชื่องช้า
  • แองจิโอสเปิร์มในช่วงต้นของวิวัฒนาการไม่ได้อยู่ในแหล่งที่สภาพธรรมชาติจะเก็บรักษาซากดึกดำบรรพ์ไว้ได้อย่างดีซากจึงถูกทำลายไปมาก

แองจิโอสเปิร์มเป็นกลุ่มพืชเด่นที่สุดของโลกตั้งแต่ 100 ล้านปีมาแล้วโดยใช้เวลา10 ล้านปีในการขยายอาณาเขตจากเขตร้อนไปยังขั้วโลกซึ่งต้องแข่งขันกับจิมโนสเปิร์มและเฟินซึ่งเป็นกลุ่มพืชเด่นที่มีอยู่ก่อนแล้ว นักพฤกษศาสตร์บางท่านเชื่อว่าพืชมีดอกกำเนิดขึ้นบนโลกในตอนต้นของมหายุคมีโสโซอิก หรือในตอนปลายของมหายุคเพลีโอโซอิก คือประมาณ 270-180 ล้านปีมาแล้ว

บรรพบุรุษของพืชมีดอก

พืชกลุ่มจิมโนสเปิร์มออร์เดอร์เคย์โทนิเอเลส (มีลักษณะคล้ายแองจิโอสเปิร์มตรงที่ครึ่งล่างของออวุลมีคูพุล หุ้มไว้ ดูพุลอันหนึ่งซึ่งอาจเทียบได้กับคาร์เพล หนึ่งนอกจากนั้นยังมีระบบเส้นใบบางร่างแห อับสปอร์มีลักษณะดล้ายอับเรณู หลอดเรณูเข้าสู่ออวุลทางช่องไมโครไพล์ เหล่านี้เป็นลักษณะที่ทำให้เข้าใจว่าจิมโนสเปิร์มอันดับนี้เป็นตันกำเนิดของแองจิโอสเปิร์ม

มีนักพฤกษศาสตร์บางกลุ่มเชื่อว่าเฟินในออร์เดอร์กลอสโซเทอริเดเลส อาจเป็นกลุ่มพืชที่พัฒนามาเป็นพืชมีดอก พืชกลุ่มนี้มีโครงสร้างล้ายเมล็ดเกิดขึ้นที่ผิวของเมกะลปอโรฟิลล์ ซึ่งมีลักษณะคล้ายใบและบางส่วนของเมกะสปอโรฟิลล์ยังมัวนเข้าด้านในด้วย อย่างไรก็ตามไมโครสปอร์ของเฟินในอันดับนี้ต่างจากละอองเรณูของแองจิโอสเปิร์มในยุคต้น

 

หากต้องการอ่านเรื่องอื่นๆเพิ่มเติม คลิกที่นี่

หรือ ที่นี่