Culture and Personality

วัฒนธรรมและบุคลิกภาพ

วัฒนธรรมและบุคลิกภาพ Culture and Personality

สำหรับผู้ที่ศึกษาทางด้านมานุษยวิทยาวัฒนธรรมหรือนักมานุษยวิทยาจะให้ความสนใจในเรื่องวัฒนธรรมและชีวิตความเป็นอยู่ในสังคมต่าง ๆ แต่นักจิตวิทยาจะศึกษาวิเคราะห์ถึงบุคลิกภาพของคน Culture and Personality เพื่อเกิดความเข้าใจว่าทำไมปัจเจกบุคคลจึงแตกต่างกัน

Culture and Personality มีวิธีการเรียนรู้อย่างไร

โดยทางทฤษฎีแล้ว นักมานุษยวิทยาศึกษาเรื่องราวต่าง  โดยวิธีการสังเกตการณ์ (observation)และจากการสัมภาษณ์ (interviewing)ทำการบันทึกและวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้เกี่ยวกับประเพณีวัฒนธรรมและการจัดองค์กรทางสังคม แต่ถ้าเป็นการศึกษาทางด้านวัฒนธรรมและบุคลิกภาพจะให้ความสนใจเกี่ยวกับพฤติกรรมที่แสดงออกของบุคลิกภาพของคนเพื่อพิจารณาว่า โครงสร้างทางวัฒนธรรมและโครงสร้างทางบุคลิกภาพเกี่ยวข้องกันอย่างไรในสังคมนั้น

และสิ่งที่น่าสังเกตประการหนึ่ง คือ นักมานุษยวิทยามักไม่ใช้กลุ่มทดลองที่ควบคุมได้ (controlled experiments) และจะเข้าไปศึกษาในสังคมที่ไม่รู้หนังสือ (nonliterate societies) ซึ่งต่างจากนักจิตวิทยาที่จะทดลองกับกลุ่มควบคุม ความรู้เกี่ยวกับบุคลิกภาพของคนส่วนใหญ่ได้มาจากจิตแพทย์ (psychiatrists)และนักจิตวิเคราะห์ (psychoanalysis) แม้ว่าความรู้ดังกล่าวจะมีคุณค่า แต่ก็มีข้อจำกัดอยู่ 2 ประการ คือ

  • ประการแรก เป็นข้อมูลที่ได้มาจากบุคคลที่มีความทุกข์และปัญหาจนต้องไปหาจิตแพทย์ให้ช่วย ซึ่งก็จะกลายเป็นข้อมูลที่ค่อนช้างจะมีอคติสำหรับการเอาไปอ้างใช้กับบุคคลทั่ว ๆ ไป
  • ประการที่สอง คนไข้ที่มีปัญหาทางจิตส่วนใหญ่จะเป็นชาวตะวันตก ได้แก่ ชาวอเมริกันและยุโรป ซึ่งมีวัฒนธรรมต่างจากชาวตะวันออก

แต่ในความเป็นจริง การศึกษาในเรื่องดังกล่าวไม่สามารถจะจำกัดอยู่แค่นั้น เราต้องการศึกษาบุคลิกภาพของคนทั่วไปที่ชีวิตประสบความสำเร็จ ไม่ได้ป่วยด้วยโรคจิต โรคประสาท และขอบข่ายของการศึกษาก็ไม่ใช่ศึกษาเฉพาะในสังคมยุโรปและอเมริกันเท่านั้น แต่จำเป็นจะต้องทำการศึกษาเปรียบเทียบชีวิตของคนในวัฒนธรรมต่าง ๆ กัน

ความหมายของ “วัฒนธรรม” Culture

โดย Edward B. Tylor เป็นผู้ที่เริ่มใช้คำว่า “วัฒนธรรม”เป็นครั้งแรก ในปีค.ศ.  1871 ซึ่งต่อมาก็เป็นที่ยอมรับของนักมานุษยวิทยาและนักสังคมวิทยา Tylor ได้ให้คำจำกัดความ “วัฒนธรรม” ไว้ในหนังสือ Primitive  ว่า “วัฒนธรรมหมายถึงส่วนทั้งหมดที่ซับซ้อน ซึ่งรวมความรู้ ความเชื่อ ศิลปะ กฎหมาย ศีลธรรม ประเพณี ความสามารถและนิสัยอื่น ๆที่มนุษย์ได้รับในฐานะเป็นสมาชิกของสังคม

ดังนั้น ถ้าจะสรุปจะให้ได้ความหมาย “วัฒนธรรม” ก็คือ วิถีการดำเนินชีวิตของคนหนึ่ง รูปแบบของพฤติกรรมจะได้มาจากการเรียนรู้ซึ่งพฤติกรรมดังกล่าวอาจจะแสดงออกมาในรูปแบบที่สังคมกำหนดไว้ หรืออาจจะผิดแผกแตกต่างไปบ้าง พฤติกรรมเรียนรู้ดังกล่าวจะส่งทอดจากคนรุ่นหนึ่งไปยังลูกหลานโดยมีภาษาและการเลียนแบบเป็นสื่อ ไม่ใช่อาศัยสัญชาตญาณ(instinct) หรือพันธุกรรม

มนุษย์กับวัฒนธรรม

สิ่งที่เรียกว่า มนุษย์ นั้น ย่อมเกิดมาพร้อมกับสิ่งที่เป็นมรดกตกทอดทางพันธุกรรม เชื้อชาติ และสัญชาตญาณ แต่สิ่งที่มนุษย์แตกต่างจากสัตว์ คือมนุษย์มีความสามารถในการเรียนรู้ รู้จักเปลี่ยนแปลงปรับปรุง หรือสร้างสิ่งต่าง ๆ ทั้งที่เป็นรูปธรมและนามธรรมเพื่อสนองตอบต่อการดำรงชีวิตอยู่ในสังคม

สิ่งเหล่านี้มีวิวัฒนาการมาเป็นลำดับ จนกลายเป็นวิถีชีวิตของกลุ่มเด็กที่เกิดมาภายหลังในฐานะสมาชิกของครอบครัวและสังคมส่วนรวมย่อมจะได้รับการศึกษาอบรมและเรียนรู้วิถีชีวิต ซึ่งเกี่ยวข้องกับบรรทัดฐาน ค่านิยม ความเชื่อ หรือเรียกโดยรวมว่าวัฒนธรรม การเรียนรู้ดังกล่าว ไม่ใช่การเรียนรู้เพียงหนึ่งหรือสองคน แต่คนในสังคมจะเรียนรู้ร่วมกันและร่วมกันรักษาวัฒนธรรม รวมทั้งสืบสานสู่สมาชิกรุ่นต่อ ๆ มา มนุษย์ในแต่ละชุมชน ภูมิภาค ประเทศ จึงเป็นเจ้าของวัฒนธรรมร่วมกัน

 

และในส่วนขิงบุคลิกภาพคือการจัดระเบียบพลังภายในบุคคล ซึ่งประกอบด้วยความซับช้อนของทัศนคติ ค่านิยม และการมองโลก ซึ่งจะก่อให้เกิดรูปแบบแห่งพฤติกรรมที่คงเส้นคงวาของปัจเจกบุคคล หรืออาจจะกล่าวได้ว่าบุคลิกภาพ คือ สภาพร่างกายที่เปลี่ยนแปลงได้ของปัจเจกบุคคล โดยมีระบบทางจิตและกายที่กำหนดบุคคลนั้น มีการปรับตัวต่อสภาพสังคมและสิ่งแวดล้อม ซึ่งทำให้แตกต่างจากบุคคลอื่น

 

หากต้องการอ่านเรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจเพิ่มเติม คลิกที่นี่

หรือ ที่นี่